سوالات و تست‌های کاربردی و مفهومی بانکداری داخلی به همراه پاسخ تشریحی 2

بخش ۲: تخصیص منابع 

سوال ۱۶

ویژگی‌های عقود مبادله‌ای شامل انتفاعی بودن، معین بودن سود، تملیکی بودن، عدم نیاز به نظارت و مقطعی بودن معاهده‌ها است.

• الف) بله
• ب) خیر، فقط انتفاعی
• ج) فقط نظارت
• د) دائمی

پاسخ صحیح: الف

پاسخ تشریحی: در عقود مبادله‌ای (مانند فروش اقساطی یا مرابحه)، نرخ سود و میزان اقساط در همان لحظه انعقاد قرارداد کاملاً قطعی و مشخص است و پس از واگذاری مال، نیاز به نظارت مستمر بر عملکرد سودآوری مشتری وجود ندارد.

سوال ۱۷

در عقود مشارکتی طرفین در سود و زیان شریک‌اند و نرخ سود ثابت پیش از واقعی شدن سود وجود ندارد.

• الف) بله
• ب) خیر، سود ثابت
• ج) فقط سود
• د) بدون زیان

پاسخ صحیح: الف

پاسخ تشریحی: ذات عقود مشارکتی (مانند مشارکت مدنی یا مضاربه) بر مبنای تسهیم سود واقعی حاصل از فعالیت تجاری است. تعیین هرگونه نرخ سود تضمین‌شده قطعی در متن قرارداد اولیه، باطل‌کننده ماهیت عقد مشارکتی است.

سوال ۱۸

انواع عقود مشارکتی شامل عقود مبتنی بر مشارکت در سود (PSP)، مشارکت در سود و زیان (PLSP)، و مشارکت در تولید و محصول (OSP مانند مزارعه و مساقات) است.

• الف) بله
• ب) خیر، فقط PSP
• ج) فقط PLSP
• د) بدون OSP

پاسخ صحیح: الف

پاسخ تشریحی: تقسیم‌بندی استاندارد عقود مشارکتی بر اساس نحوه مالکیت سرمایه و چگونگی تقسیم منافع صورت می‌گیرد که شامل مدل‌های مشارکتی در بازرگانی، تولید و محصولات کشاورزی است.

سوال ۱۹

در مضاربه مالک عهده‌دار تأمین سرمایه نقدی است و عامل با آن تجارت کرده و در سود شریک‌اند.

• الف) بله، طبق قانون مدنی
• ب) خیر، عامل سرمایه
• ج) بدون تجارت
• د) فقط زیان

پاسخ صحیح: الف

پاسخ تشریحی: مضاربه عقدی است بازرگانی که سرمایه لزوماً باید نقدی و از سوی مالک (بانک) تأمین شود و کار و تجارت بر عهده عامل (مشتری) قرار گیرد. تقسیم سود نیز بر اساس نسبت مشاع توافق‌شده انجام می‌شود.

سوال ۲۰

بانک‌ها در اعطای تسهیلات مضاربه به تعاونی‌های قانونی اولویت خواهند داد.

• الف) بله، طبق ماده ۹ قانون عملیات بانکی بدون ربا
• ب) خیر، به شرکت‌ها
• ج) بدون اولویت
• د) فقط حقیقی

پاسخ صحیح: الف

پاسخ تشریحی: قانون جهت حمایت از بخش تعاون در اقتصاد کشور، بانک‌ها را مکلف کرده است که در شرایط مساوی، تعاونی‌های قانونی را در اولویت اعطای تسهیلات بازرگانی و مضاربه قرار دهند.

سوال ۲۱

در مضاربه عام (آزاد)، پول برای هر نوع معامله مشروع تجاری قرار می‌گیرد.

• الف) بله
• ب) محدود به کالا
• ج) فقط خاص
• د) بدون سود

پاسخ صحیح: الف

پاسخ تشریحی: در مضاربه عام، دست عامل برای خرید و فروش هر نوع کالای مجاز و قانونی باز است و معامله محدود به یک سرفصل یا صنف خاص نمی‌گردد.

سوال ۲۲

در مضاربه خاص (مقید)، نوع کار، محل، زمان، چگونگی کار و کالا مشخص است.

• الف) بله
• ب) آزاد
• ج) بدون مشخصات
• د) فقط زمان

پاسخ صحیح: الف

پاسخ تشریحی: بانک‌ها معمولاً برای کنترل ریسک، مضاربه را به صورت خاص منعقد می‌کنند تا کالا، مکان تجارت و زمان تسویه دقیقاً تعریف‌شده و فراتر از آن تخلف قراردادی محسوب شود.

سوال ۲۳

هزینه‌های قابل قبول در مضاربه شامل خرید کالا، بیمه، ثبت سفارش، انبارداری، بانکی، حمل و نقل، بسته‌بندی، حقوق گمرکی، سود بازرگانی و دموراژ است.

• الف) بله
• ب) فقط خرید
• ج) بدون بیمه
• د) فقط حقوق

پاسخ صحیح: الف

پاسخ تشریحی: هزینه‌های تجاری فوق ذیل بهای تمام‌شده تجارت مضاربه قرار می‌گیرند و از فروش ناخالص کالا کسر می‌شوند تا سود خالص مشاع جهت تقسیم استخراج گردد.

سوال ۲۴

در مضاربه سهم سود هر طرف به نحو مشاع و به صورت نسبتی از کل سود تعیین می‌شود.

• الف) بله، طبق قانون مدنی
• ب) از سرمایه
• ج) ثابت
• د) بدون سهم

پاسخ صحیح: الف

پاسخ تشریحی: تعیین سود به صورت درصدی از کل سرمایه باطل‌کننده عقد مضاربه است؛ سهم سود باید به صورت نسبتی مشاع (مثلاً ۶۰ به ۴۰) از سودِ واقعیِ حاصل‌شده تعیین گردد.

سوال ۲۵

تسویه مضاربه باید یکجا انجام گیرد (رأس‌المدت).

• الف) بله
• ب) اقساطی
• ج) بدون تسویه
• د) اختیاری

پاسخ صحیح: الف

پاسخ تشریحی: از آنجا که مضاربه یک دوره تجارت خرید و فروش است، سود واقعی در پایان دوره و پس از فروش نهایی تمام کالاها مشخص می‌شود؛ لذا تسویه آن به صورت یکجا در پایان مدت قرارداد (رأس‌المدت) انجام می‌گیرد.